Bazı işletmeler, hukuki dayanak olmamasına rağmen tüketicilere iade ve değişim hakkı tanımıyor. Avukat Özlem Şen, hem online satış yapan işletmelerin hem de fiziki mağazaların, 14 gün içinde yapılan iadeleri kabul etmek zorunda olduğunu vurguladı. Özellikle ikinci el ürünlerin satıldığı internet sitelerinde de tüketicinin iade hakkı bulunduğuna dikkat çekti.

TCMB’nin Faiz Kararı Bugün Açıklanıyor...Piyasalar ve Ekonomistler Gözü Saat 14.00’te! TCMB’nin Faiz Kararı Bugün Açıklanıyor...Piyasalar ve Ekonomistler Gözü Saat 14.00’te!

Tüketiciler Zor Durumda Kalıyor

"İade yoktur", "değişim yoktur" ibarelerini kullanan işletmeler nedeniyle tüketiciler zor durumda kalabiliyor. Ancak Avukat Şen, Tüketiciyi Koruma Kanunu ve Mesafeli Satış Sözleşmesi’ne göre, bu tür ibarelerin hukuki bir geçerliliği olmadığını belirtti. Tüketici haklarına göre, bazı istisnalar dışında, hem online alışveriş sitelerinde hem de fiziki mağazalarda iade ve değişim hakkı müşterilere tanınmak zorunda.

İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Görevlisi Avukat Özlem Şen, konuyla ilgili tüketicilere önemli uyarılarda bulundu. Şen, "İade ve değişim hakları, kanunlarla güvence altına alınmıştır ve bu hakların ihlali durumunda tüketicilerin yasal yollara başvurma hakkı vardır," diyerek, tüketicilerin haklarını bilmeleri ve gerektiğinde yasal destek almaları gerektiğini söyledi.

Sadece ürün değil, satın alınan hizmetlerde de cayma hakkı var

Ticaret Sicili Gazetesi’nde kayıtlı firmaların değişim ve iade yapmak zorunda olduğunu belirten Şen, ürünlerde olduğu gibi hizmet alış verişinde de tüketicilerin bu haklarını kullanabileceğini belirtti. Özlem Şen, “Satın alınan online kurs, ders gibi bir hizmet ise tüketici hizmet sözleşmesi kurulduğu andan itibaren cayma hakkını kullanabilir. Her ne kadar iade yoktur gibi durumlar söz konusu olsa da hukuk der ki, ‘14 gün içinde kişi hiçbir mazeret bildirmeden cayma hakkını kullanır.’ İstisnai durumlar şunlardır: Eğer kişiye özel ürün değilse veya paket açıldığında hijyen koşulları bozulan bir ürün değilse iade almak zorundalar. İsme özel hazırlanan hediye, resim baskılı hediyeler, hijyenik olması gereken ürünlerde değişim ve iade olmayabilir” dedi.

“e-Devlet üzerinden Tüketici Hakları Hakem Heyeti’ne başvurabilirler”

Şen, satıcının iade ve değişim kabul etmediği durumlarda tüketicinin izlemesi gereken yolu şöyle anlattı:

“Satıcının iade talebini kabul etmediği durumlarda; alış verişin tutarı 2024 yılı içerisinde Resmî Gazetede yayınlandığı şekliyle, 104 bin liranın altında kalıyorsa önce Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurulması gerekmektedir. Tüketici Hakem Heyetine e-Devlet üzerinden ürünün faturası, ürün, satıcı bilgileri gibi delil niteliğindeki belgeler sisteme yüklenerek başvuru yapılabilir. 104 bin liranın üzerindeyse Tüketici Mahkemesi’ne başvurmaları gerekir. Tüketici Hakem Heyeti’ne yapılan başvurular en fazla 6 ay içerisinde, başvurunun içeriğine bağlı olarak ise bu 6 aylık süre 3 ay daha uzatılarak karara bağlanmaktadır.”

“Para iadesi yapılmıyorsa suç duyurusunda bulunun”

Tüketicinin mağdur olduğu, ürünün satıcıya kargo ile geri yollanmasına rağmen para iadesinin 10 gün içerisinde yapılmaması, iadenin kabul edilmemesi, sipariş edilen ürün yerine başka ürünün gönderilmesi gibi durumlarda tüketicinin satıcı hakkında suç duyurusunda bulunabileceğini belirten Şen, şu ifadeleri kullandı:

“Instagram’dan ve Facebook’tan da alışverişler söz konusu. Bu platformlardan alış veriş yapanların en çok şikayet ettiği konu gönderilen ürünün farklı olması. Bu durumda nitelikli dolandırıcılık söz konusudur. Tüketici, böyle bir durumda savcılığa suç duyurusunda bulunabilir. Türk Ceza Kanunu’nun 158’inci Maddesi’ne göre 3 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası öngörülür.”

Cayma hakkı ikinci el satışlarda da geçerli

İade sürecinin uzaması halinde vatandaşın o tutara faiz işletebileceğini belirten Avukat Özlem Şen, ikinci el ürün satışı yapılan internet siteleriyle ilgili olaraksa, “Online ikinci el satış firmalarında satış yapan vatandaşlar ‘İade kabul edilmemektedir’, ‘Dikkatli inceleyin. Çünkü değişim yapmayacağım’ gibi ifadeler kullanıyor. Bu ibarelerin hiçbir hukuki karşılığı yoktur” şeklinde konuştu.

Kaynak: İHA